Wiele osób piszących początkowo „do szuflady” w pewnym momencie zadaje sobie pytanie: Co dalej z moją książką? Ukończony (albo dopiero rodzący się) manuskrypt to dopiero pierwszy krok. Przed autorem stoi jeszcze decyzja, jak wydać książkę – a możliwości są co najmniej trzy. Możesz próbować klasycznej współpracy z wydawnictwem, zdecydować się na model vanity publishing albo wziąć sprawy w swoje ręce i pójść w self-publishing. Każda z tych dróg wygląda inaczej: pod względem kosztów, czasu, zakresu obowiązków i kontroli nad efektem końcowym. W tym artykule przybliżam najważniejsze wady i zalety każdej z tych opcji – po to, aby ułatwić Ci wybór rozwiązania najlepiej dopasowanego do Twojego stylu pracy i Twojej książki.
1. Wydanie książki z tradycyjnym wydawnictwem
To wciąż najbardziej prestiżowa i znana droga do debiutu. W tej opcji wydawnictwo inwestuje w Twoją książkę: finansuje redakcję, korektę, skład, projekt okładki oraz druk, a także zajmuje się promocją i dystrybucją. W zamian bierze część przychodów ze sprzedaży – zwykle większość.
Zalety
- Brak kosztów dla autora
To wydawnictwo ponosi ryzyko finansowe. Ty nie płacisz ani za redakcję, ani za druk, ani za dystrybucję.
- Profesjonalna opieka nad tekstem
Redaktor, korektor, grafik, składacz, często również osoba odpowiedzialna za promocję – masz do dyspozycji cały zespół, który pracuje na to, by książka była jak najlepsza.
- Większa wiarygodność rynkowa
Książki wydane tradycyjnie są często lepiej postrzegane przez media, księgarnie i część czytelników.
- Ułatwiona dystrybucja.
Wydawnictwa mają sprawdzone kanały dystrybucyjne, dzięki którym Twoja książka ma szanse dotrzeć do księgarni stacjonarnych i internetowych, a tym samym do dużej liczby czytelników.
Wady
- Długi czas oczekiwania
Od wysłania propozycji wydawniczej do premiery może minąć nawet kilkanaście miesięcy. Trzeba uzbroić się w cierpliwość, ale także przygotować się na to, że wydawnictwo nie będzie zainteresowane współpracą.
- Niewielka kontrola
Wydawnictwo decyduje o okładce, tytule, terminach i zakresie promocji. Masz wpływ, ale nie masz decydującego głosu, choć szczegóły reguluje umowa.
- Niskie wynagrodzenie autorskie
Standardem jest kilka–kilkanaście procent ceny okładkowej. Zarobek zależy od sprzedaży, a ta bywa różna (zwłaszcza przy debiutach).
Dla kogo? 
Dla autorów, którzy nie chcą inwestować pieniędzy, preferują oddanie części odpowiedzialności specjalistom i cenią sobie klasyczny proces wydawniczy – nawet jeśli trwa długo.
2. Vanity publishing – kiedy płaci autor
Wydawnictwa typu vanity oferują pełną obsługę procesu wydawniczego, ale koszty (lub ich większą część) ponosi autor. To rozwiązanie pośrednie pomiędzy tradycyjnym modelem a self-publishingiem.
Zalety
- Szybsza publikacja
Poza tym, że krótszy jest sam czas oczekiwania na odpowiedź od wydawcy, po podpisaniu umowy prace nad książką zwykle również ruszają sprawnie, a publikacja może być gotowa w kilka miesięcy.
- Dostęp do specjalistów
Podobnie jak w przypadku klasycznego wydawnictwa możesz liczyć na redakcję, korektę, projekt okładki czy skład – z tą różnicą, że za te usługi płacisz.
- Wsparcie organizacyjne
Nie musisz znać się na numerach ISBN, druku, zamawianiu papieru czy e-dystrybucji – firma zajmie się tymi kwestiami za Ciebie.
Wady
- Koszty po stronie autora
Ceny wahają się od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Jako autor bierzesz na siebie ryzyko finansowe.
- Różna jakość usług
Niektóre firmy pracują rzetelnie, inne – niestety – stawiają na ilość, a nie jakość wydawanych pozycji, przez co poszczególne etapy procesu wydawniczego mogą mieć niską jakość. Warto dokładnie czytać umowy i szukać opinii.
- Ograniczona promocja
Mimo że oferta może obejmować działania marketingowe, często są one symboliczne i nie przynoszą znaczących efektów sprzedażowych.
Dla kogo? Dla osób, które chcą mieć książkę szybko, potrzebują wsparcia technicznego, ale jednocześnie są gotowe ponieść koszty. Dobra opcja, gdy najważniejsze dla autora jest samo otrzymanie książki w formie fizycznej.
3. Self-publishing – pełna niezależność autora
Self-publishing to samodzielne wydawanie książki – bez pośrednictwa wydawnictwa. Autor sam decyduje o każdym etapie: od wyboru redaktora po drukarnię i sposób dystrybucji.
Zalety
- Pełna kontrola
Decydujesz o wszystkim: o okładce, formie, cenie, kampanii promocyjnej, a nawet o tym, czy chcesz wydrukować książkę tradycyjnie, czy postawić wyłącznie na e-book lub audiobook.
- Wyższe zarobki
Choć musisz ponieść koszty wydania, przychód ze sprzedaży jest w całości Twój. Przy dobrej promocji self-publishing zdecydowanie bardziej się opłaca niż umowa z tradycyjnym wydawnictwem.
- Szybkość działania
Nie czekasz na decyzje wydawnictw. Gdy książka jest gotowa, możesz wydać ją nawet w ciągu kilku tygodni.
Wady
- Duża odpowiedzialność
Samodzielnie decydujesz o każdym elemencie procesu – może to być zarówno ekscytujące, jak i obciążające.
- Konieczność znalezienia i opłacenia specjalistów
Redakcja, korekta, skład, projekt okładki, druk – wszystko to wymaga budżetu. Brak któregoś z tych etapów odbija się na jakości.
- Promocja na Twoich barkach
To Ty odpowiadasz za dotarcie do czytelników: media społecznościowe, współpraca z blogerami, reklamy, newsletter – to cały mały świat, którego trzeba się nauczyć.
Dla kogo? Dla autorów ceniących wolność twórczą, gotowych wziąć odpowiedzialność za projekt i mających motywację nie tylko do aktywnej promocji, ale i nauki wielu nowych rzeczy.
Którą drogę wybrać?
Nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Dużo zależy od tego, czego oczekujesz od procesu wydawniczego. Jeśli marzysz o prestiżowej współpracy i nie chcesz inwestować własnych środków – spróbuj klasycznej ścieżki. Jeżeli chcesz mieć książkę szybko i z minimalnym wysiłkiem organizacyjnym – rozważ vanity publishing. Zależy Ci na pełnej kontroli, masz zbudowaną społeczność odbiorców i możesz włożyć w projekt serce (i budżet)? Self-publishing będzie dla Ciebie.
Warto jednak pamiętać, że niezależnie od wybranej drogi kluczowa jest jakość tekstu. To właśnie ona decyduje o tym, czy książka zostanie zauważona i doceniona – czy to przez wydawnictwo, czy przez czytelników. Dlatego przed podjęciem decyzji o wysyłaniu propozycji wydawniczej lub wejściu w proces wydawniczy dobrze jest zadbać o redakcję i korektę. Profesjonalne przygotowanie manuskryptu znacząco zwiększa szanse na sukces – zarówno w modelu tradycyjnym, jak i w self-publishingu.
Jeśli masz w szufladzie książkę i zastanawiasz się, którą z tych dróg wybrać, chętnie pomogę Ci przygotować tekst do wydania – niezależnie od tego, na jaką formę publikacji się zdecydujesz.
